දාන පාරමිතාව

නමෝ තිලෝක තිලකස්ස

ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ සාරාසංඛ්‍ය කල්ප ලක්ෂයක් පුරා දාන, ශීල, නෛෂ්ක්‍රම්‍ය, ප්‍රඥා, වීර්යය, ක්ෂාන්ති සත්‍ය, අධිෂ්ඨාන, මෛත්‍රි, උපේක්‍ෂා යන දස පාරමි ධර්මයන් සම්පූර්ණ කරන ලද්දේ බුදු බවට අවශ්‍ය සුදුසුකම් වලින් පිරිපුන් බවට පත්වීම පිණිසය. ලොවැ කවර තරාතිරමක කෙනෙකුන් වුවද යම්කිසි තත්ත්වයක් -තනතුරක් උසස් බවක් ලබා ගනු කැමති නම් ඒ පුද්ගලයා පළමුවෙන්ම ඊට අදාළ සුදුසුකම් මොනවාදැ යි දැනගත යුතුය. දැනගැනීමට තරම් තමාට අවබෝධයක් දැනුමක් නැත්නම් උගත් බුද්ධිමත් නැණවතුන් සොයා ගොස් ඔවුන්ගේ අවශ්‍ය කරුණු උගත යුතුය.

ඉන් අනතුරුව එකී ගුණදම් වඩා වර්ධනය කරගැනීමට පුරුදු පුහුණු විය යුතුය. සිද්ධාර්ථ ගෞතම මහ බෝසතාණන් වහන්සේත් එදා දීපංකර බුදුරදුන්ගෙන් නියත විවරණය ලැබ එනම්, “ මේ උග්‍ර තවුසා අදින් සාරාසංඛ්‍ය කල්ප ලක්ෂයක් ඉක්මගිය තැන ඒකාන්තයන්ම සිද්ධාර්ථ ගෞතම නාමයෙන් බුදු බවට පත්වන්නේය.” යන බුද්ධ වචනයෙන් ප්‍රමුදිත බවට පත්ව මෙසේ කල්පනා කළේ ය.

මේ දීපංකර බුදුපියාණන් වහන්සේ අනාගතයේදී “ මම බුදු බවට පත්වන බව ප්‍රකාශ කළ සේක.” ඒ ශ්‍රේෂ්ඨතම තත්ත්වය ලබා ගනු සඳහා සම්පූර්ණ කර ගත යුතු කරුණු කවරහුදැයි මෙනෙහි කළේ ය. එවිට උන්වහන්සේට සිහියට ආවේ බුදු බව සඳහා අවශ්‍ය සුදුසුකම් වශයෙන් දස පාරමිතා ධර්මයෝ ය. මෙකී සුදුසුකම් සම්පූර්ණ කර නොගෙන කිසිදාක බුදුවිය නොහැකි බව දැනගත් පංච අභිඤා සහිත අෂ්ඨ සමාපත්ති උපදවාගෙන සිටි සුමේධ තවුසාණෝ පළමුවෙන්ම නුවණින් දුටුවේ:

දානං සීලංච නෙක්ඛම්මං - පඤ්ඤා විරියේන පංචමං
ඛන්ති සච්චමදිට්ඨානං මෙත්තුපෙක්ඛාති මේ දස

හත සඳහන් ගාථාවෙන් දැක්වෙන්නේ දස පාරමිතාවෝ ය. මෙම පාරමිතා දහය සම්පූර්ණ කර නොගෙන බුදු බවට පත් විය නොහැකි බව දුටු මේ ශ්‍රේෂ්ඨ පුරුෂයා එදා පටන්ම තමා කරන කියන සෑම ක්‍රියාවකටම මේ පාරමිතා දහය සම්බන්ධ කර ගැනීමට සමත් විය. එයින් පළමුවැන්න දානමය පුණ්‍ය ක්‍රියාවයි. දෙවැන්න සීලය වන අතර තුන්වැනි පාරමිතාව නෛෂ්ක්‍රමය නොහොත් අතහැරීමය. ප්‍රඥාව යනු සෑම දෙයක්ම බුද්ධිමත්ව සිදු කිරීම ය. වීර්යය පාරමිතාව නමින් දැක්වන්නේ නොපසු බස්නා ධාර්මික උත්සාහයයි. ඛන්තිය යනු ඉවසීමය. ක්ෂාන්ති පාරමිතාව වශයෙන් විස්තර කොට ඇත්තේ එයයි. සත්‍යවාදී බව සත්‍ය පාරමිතාව වශයෙන් දැක් වේ. තම අදහස් බලාපොරොත්තු මුදුන්පත් කරගැනීම සඳහා තම සිත් සතන් තුළ පවත්නා දැඩි ඕනෑකම අධිෂ්ඨාන පාරමිතා වශයෙන් දක්වා ඇත.

Read more »

ප්‍රඥා පාරමිතාව

බුදුබව සඳහා අවශ්‍ය වන හතරවෙනි සුදුසුකම ප්‍රඥාවයි. එය පාරමිතාවක් වශයෙන් මහ බෝසත්වරු සම්පූර්ණ කර ගනිති. ප්‍රඥාව යනු බුද්ධියයි දැනුමයි. නැණ නුවණයි මේ ප්‍රඥාව සියලුම පාරමී ධර්මයන් පුරා ගැනීමට නැතිවම බැරි ගුණයකි. කවර කෙනෙකුගේ වුව ද ජීවිතයක් සාර්ථක කර ගැනීමට උපකාර වන්නේ උගත්කම සහ බුද්ධිමත් බවයි. පොත පත, භාෂා ශාස්ත්‍ර ඉගෙන ගැනීමෙන් ප්‍රධාන වශයෙන්ම උගත්කම දියුණු කරගත හැකිය. එසේම විවිධ කලා ශිල්ප වෛද්‍ය ශාස්ත්‍රය, ගෘහ කර්මාන්ත, ගොවි කර්මාන්ත, සත්ත්ව පාලන, තාරකා විද්‍යා ආදී විවිධ අංශ පිළිබඳව ඉගෙන ගැනීමෙන් ඒ ඒ විෂය ධාරාවන් පිළිබඳව පුළුල් දැනීමක් ඇතිකර ගත හැකි ය.

බුද්ධිමත්කම යනු තැනට ඔබින පරිදි පහළ වන ක්ෂණික දැනුමයි. එය උපතින්ම ලබා එන සහජ කුසලතාවයකි. පෙර ආත්මවල එන පළපුරුදුකම් අනුව බොහෝ දෙනාට මේ ස්ථානෝචිත ප්‍රඥාව නම් වූ තැනට ඔබින නුවණ පහළ වේ. ඇත්ත වශයෙන්ම කියතොත් පෙර පිනක් නිසාම මේ තැනට ඔබින නුවණ පහළ වන බව කිව යුතු ය. බොහෝ උගත් අය ලෝකයේ සිටිති. එහෙත් ඒ උගත් අය අතුරෙන් ඇතැම් අය මේ කියන තැනට ඔබින පරිදි පිළිපැදීමේ කතා කිරීමේ හැසිරීමේ පිළිවෙළ නිසි පරිදි පැවැත්වීමට අසමත් ය.

එබදු අය පිරිසෙන් සමාජයෙන් කොන්වෙන අවස්ථා දක්නට ඇත. පෙර කී පරිදි උගත්කම ඇති කර ගත් පුද්ගලයාට මේ කියන බුද්ධිමත් බව ඇතිකර ගැනීමට පහසු ය. එසේ වුවද උගත් බොහෝ දෙනෙකුට එය හුරු කර ගැනීමට නොහැකි වී තිබේ. මහා සතිපට්ඨාන සූත්‍රයෙහි කියවෙන පරිදි නිරන්තරයෙන්ම තමා කරන කියන කටයුතු පිළිබඳව සිහියෙන් යුතුවම ක්‍රියා කරන්නේ නම් මේ බරපතළ අඩුපාඩුව සකස්කර ගත හැකි ය.

Read more »

ශීල පාරමිතාව

දස පාරමිතා ධර්මයන් අතුරෙන් දෙවැනි තැනට වැටෙන්නේ ශීල පාරමිතාවයි. ශීලයෙහි ප්‍රධාන ලක්ෂණය කය, වචන දෙකින් නොකළ යුතු දෙයින් වැළකී, කළයුතු දෙයෙහි යෙදීම සහ කය වචනය පුරුදු පුහුණු කිරීමය. ඒ දෙක සකස් කර ගැනීම අනුව සිතද නිසි පරිදි ගුණයටම නැඹුරු කර ගත හැකිය. ඒ නිසා දානය සේම ශීලයද අනුක්‍රමයෙන් දියුණුවට පත්කර ගත යුතුය. පැරැණි දඹදිව විවිධ වෘත ශීල වශයෙන් රකින ලද තවුසෝ සිටියෝ ය. ගවයන් සේ, සුනඛයන් සේ ජීවත්වීම , ගෝ වෘත කුක්කුර වෘත වශයෙන් හඳුන්වා තිබේ.

බුදුරජාණන් වහන්සේ ලෝකයට දේශනා කළේ ආර්ය්‍ය ශීලය පිළිබඳවයි. රහත් බව, පසේ බුදු බව, සම්මා සම්බුදු බව පතා, වැරැදි දෘෂ්ඨි වලින් වැළකී කරුණාව පෙරටු කොටගත් බුද්ධිමත් බවින් මේ ශීල පාරමිතාවද සපුරා ගත යුතුය. ශීලයෙහි ලක්ෂණය වන්නේ කය වචන දෙක පාපයන්ගෙන් වළක්වා වරදට වැටෙන්නට නොදී රැක ගැනීමය. එසේම වඩවඩාත් යහපත් ක්‍රියාවන්හි යෙදීමට සිත යොමු කරවන බවය. මෙහිදී විශේෂයෙන් සඳහන් කළ යුත්තක් තිබේ. එනම් සිල්වත් පුද්ගලයා තුළ සකල විධ කුසලයෝම පිහිටන බවත්, වැඩෙන බවත්ය. ශීලය පිළිබඳ සකලවිධ අංග විසුද්ධි මාර්ගය නැමැති ග්‍රන්ථයෙහි දක්වා තිබේ.

පැවිදි පක්ෂය රකින ශීලය පැවිදි ශීලය වශයෙන්ද, ගිහිභවතුන් විසින් රකින ශීලය ගෘහස්ථ ශීලය වශයෙන්ද පෙන්වා ඇත. නිවන පතා පින්දහම් කරන භවතුන් හැකි අයුරින් මේ ශීලය තම ජීවිතයට සම්බන්ධ කොටගෙන යහපත් ගති පැවතුම් ඇති ගුණවත් ජීවිතම ගත කරති. තවද චාරිත්‍ර ශීල, වාරිත්‍ර ශීල යනුවෙන්ද ශීලය දෙයාකාරය. චාරිත්‍ර ශීල යනු අප විසින් කළ යුතු දෑ නිසි පරිදි කලට වේලාවට, පිළිවෙළකට ක්‍රමවත් පරිදි අවංකවම සිදුකිරීමය. කියන දේ වුවද එසේමය. චාරිත්‍ර ශීලය නම් නොකළයුතු දේවල් දැන කියාගෙන වැරැදි සහගත සියලු දෙයින් වැළකීමය. අකටයුතුකම් වලින් වැළකීම එයින් අදහස් කෙරේ. කළයුතු දේ කිරීමත්, නොකළයුතු දේ නොකිරීමත් යන මේ කරුණු දෙක යම්කිසි ගිහියෙක් හෝ පැවිද්දෙක් හෝ වඩා වර්ධනය කරගත් විට ඒ පුද්ගලයා තුළින් ඉතා ඉහළ මට්ටමකින් ශීලය රැකෙන්නේ ය.

ඇතැම් අයගේ සිල්වත් බව දවසින් දවස, ටිකෙන් ටික පිරිහෙන අංශයට වැටෙන්නේ නම්, එය හානභාගිය සීලයයි. තමා තුළ පවතින යහපත් ගතිපැවතුම් වැටෙන්නට - පිරිහෙන්නට ඉඩ නොතබා ගත යුතු බව මෙයින් අදහස් කෙරේ. තමා තුළ පවතින සිල්වත් බව ඒ ආකාරයෙන්ම අඩුවැඩි නොවී පවතින තත්ත්වයෙන්ම රැක ගැනීම ඨ¢තිභාගිය සීලයයි. වඩ වඩාත් බණ භාවනාවන්ට නැඹුරු වී ප්‍රථම ධ්‍යානය, ද්වීතිය ධ්‍යානාදිය උපදවා ගැනීමට නැඹුරු වුන ගතිය - විසේස භාගිය ශීලය වන්නේ ය. නිබ්බේධභාගිය ශීලය යනු සෝවාන්, සකෘදාගාමි, අනාගාමි , අරහත් යන මාර්ග ඵල අරමුණු කරගෙනම එනම් ලෝකෝත්තර මාර්ගයට නැමුනු ශීලයයි.

Read more »

ක්ෂාන්ති පාරමිතාව

ක්ෂාන්තිය යනු ඉවසීමයි. අපේ ඉවසීම නැති කරන බොහෝ කරුණු ඇත. අධික සීතල, අධික උෂ්ණය ඒ නිසා පැමිණෙන පීඩා, බඩගින්න, පිපාසය, ඇසුරු කරන අයගෙන් එන කරදර, ලෙඩදුක් ආදිය පමණක් නොව, අමුනුෂ්‍ය දෝශ, තිරිසන්ගත සතුන්ගෙන් පැමිණෙන පීඩාදී විවිධ කරුණු නිසා අප තුළ පවත්නා උපශාන්ත ගති නැති වෙයි. ඒ කවර හිංසාකාරී කායික මානසික පීඩාවකට වුවද, මුහුණ දීමට සිදු වූ විට ඉවසීමෙන් යුතුව කටයුතු කිරීමේ හැකියාව ක්ෂාන්තියයි. ඛන්ති යනු ද එම අර්ථය මය. මේ කියන ඉවසීම ඇතිකර ගැනීමට වඩාත්ම අමාරුවන්නේ අපේ සිත් සතන් තුළ ඉහත කී කරුණු නිසා පහළවන ලෝභය, ද්වේෂය, මෝහය නැමැති අකුසල් නිසා ය.

එබැවින් මේ ඉවසීම බුදුබව ලැබීමට අවශ්‍ය ගුණයන්ගේ හයවැනි පාරමිතාව වශයෙන් දක්වා තිබේ. ඉවසීමක් නැති කෙනෙකුට බුදුබව ලැබීමක් තබා මේ ජීවිතයේ දී වත් කිසිම ප්‍රගතියක් ඇති කර ගත නොහැකි ය. ඇසුරු කරන්නා අතර, නිතර අඩදබර ඇති කර ගැනීම ඉවසීමක් නැති පුද්ගලයාගේ ස්වභාවයයි. මේ ක්ෂාන්තිය නමින් දැක්වෙන ඉවසීමේ උදාර ගුණය බලා සිටියදීම තම ජීවිතය දියුණුවට පත්කර ගැනීමට උපකාර වන ධර්මයකි. අප යමක් ගැන සිතන විට ද ඉක්මන් නොවී කලබල නොවී සන්සුන්ව ඇසෙන දෙයක් ගැන හෝ පෙනෙන දෙයක් ගැන හෝ ඉවසීමෙන් ම අපක්ෂපාතීව සිතිය යුතු වන්නේ ය. එසේම යමක් කියන විට වුව ද බෙහෙවින්ම ඉවසිලිවන්තය. ඒ කියන දෙය පිළිබඳව ඇහුම්කම් දිය යුතු ය. ඇතැම් අයට ඉවසීමේ ගුණය කෙතරම් දුර්වලව පිහිටා තිබේ ද කියතොත් අන් අය කියන දේ අහගෙන ඉඳීමටවත් ඉවසීමක් නැත.

Read more »

වීර්යය පාරමිතාව

වීර්යය නම් වූ ධෛර්යවන්ත බව බුදුබව සඳහා යොමු කොට ගෙන කටයුතු කිරීම වීර්යය පාරමිතාවයි. ඒ වීර්යය බුද්ධිමත්ව දියුණු කර ගත යුතු ය. එසේ නොවුනහොත් එය පාපක්‍රියාවනට යොමු කරවිය හැකි බැවිනි. දන්දීම, සිල්රැකීම, ධුතංග ආදී ප්‍රතිපදා පිරීම සහ අන්අයගේ යහපත පිණිස යෙදවීම පුණ්‍ය ක්‍රියාවන්ගේ ගණයටම වැටෙන්නේ ය.

“කරුණුපාය කෝසල්ල පරිග්ගහිතො කාය චිත්තේහි පරහිතාරම්භෝ වීරිය පාරමිතා” යනුවෙන් චරියා පිටක අටුවාවෙහි දක්වා ඇත්තේ මහ බෝසතුන්ගේ වීර්යය කරුණාව මුල්කරග් උපායශීලී පරහිත පිණිසම යොමුකරවනු ලබන පාරමිතා” ගුණයක් බව ය. මහ බෝසතුන්ගේ වීර්යය කරුණාව මුල්කරගත් උපායශීලී පරහිත පිණිසම යොමුකරවනු ලබන පාරමිතා ගුණයක් බව මෙයින් කියැවේ. උත්සහයෙන් ලබාගත යුතු ඉහළම තත්ත්වය ලොව්තුරා බුදු බවයි. වීර්යයට ප්‍රතිවිරුද්ධ දෙය නම් ථීනමිද්ධයයි. එනම් උත්සහය බැහැරකර දමන කම්මැලිකමයි. මේ අලසබව නිසා මෙලොව උපත ලබා ඇති අප සියල්ලෝම තම තමන්ගේ දියුණුවට අදාළ එදිනෙදා කළයුතු කටයුතුවලින් නිතර නිතරම පසු බසින බව පරාජයට පත්වන බව ප්‍රකට කරුණකි. එනිසා අප කරන යහපත් සෑම ක්‍රියාවකදීම ඒ කටයුතු පටන් ගන්නා උත්සාහය ඇති කරගත යුතු ය. ආරම්භ ධාතු යන වචනයෙන් අර්ථවත් කරන්නේ ඒ අදහසයි.

Read more »

සත්‍ය පාරමිතාව

අප මහ බෝසතාණන් වහන්සේ පාරමිතා ධර්ම පුරණ කාලය තුළ යම් යම් වැරැදි සිදු වී ඇතත්, කවරදාවකවත් කිසිම භවයකදීවත් ජීවිතයකදීවත් නොකළ වැරැදි දෙකක් පිළිබඳව හාරිත ජාතක අට්ඨ කථාවෙහි සඳහන් කොට ඇත. කුමන කරුණක් නිසාවත් අසත්‍යවාදී වීමක්. බොරු කීමක් සිදු කොට නැත. දෙවැන්න කවර අවස්ථාවකදීවත් අකෘතඥ වී නැත. එනම් කෙළෙහි ගුණ අමතක කර නැත. බොරුව කෙළෙහි ගුණ නොසැළකීම යන අකුසල් දෙකෙන් වැලකී සිටීම මහා බෝසතාණන් වහන්සේගේ උත්තරීතර ගුණාංග දෙකකි.

මෙයින් පැහැදිලි වන්නේ සත්‍යවාදී බව කෙතරම් වටිනා පුණ්‍ය කියාවක් ද යන්න ය. සත්‍යවාදි බව නිසා ඇතැම් අවස්ථාවලදි තමන්ටත් අන් අයටත් විපත් වන වෙලාවල් ද ඇත. එබදු මොහොතක් පැමිණෙන බව දැනගතහොත් සම්‍යක් උපායෙන් ඒ අවස්ථාවෙන් මඟ හැරිය යුතුය. සෑම කටයුත්තකටම ප්‍රඥාව තිබිය යුත්තේ යැයි දක්වා ඇත්තේ එහෙයිනි. බුද්ධිය ඇති පුද්ගලයා නුවණින් යුතුව සිතා බලා වරදට නොබැදි අසත්‍යයක් පළ නොකොට අවස්ථාවෙන් ගැලවීමට දැන ගනියි. සත්‍ය පාරමිතාව බලපාන්නේ ප්‍රධාන වශයෙන් ම කථාවටයි. වචනයටයි. බොරු පෙන්වීම් ද නැති ආටෝප සාටෝපකම් දැක්වීම ද අසත්‍යයටම වැටෙන අකුසලයෙකි. කථා කිරීම පිළිබඳව අභයරාජ කුමාර සූත්‍රයේ දී බුදුරදුන් විසින් ඉතා වටිනා කාරණා හයක් දක්වා ඇත.
Read more »

අධිෂ්ඨාන පාරමිතාව

බුදු බවට සුදුසුකම් ලෙස සැළකෙන දස වැදෑරුම් ගුණයන්ගෙන් අටවැන්න ස්ථිර අධිෂ්ඨානයක් ඇති බව යි. මා තුළ පවත්නා දාන, ශීල, නෛෂ්ක්‍රම්‍ය, ප්‍රඥා වීර්යය, ශාන්ති, සත්‍ය, අධිෂ්ඨාන, මෛත්‍රී, උපේක්ෂා යන මෙම ශ්‍රේෂ්ඨ ගුණ ධර්ම බුදුබවට පත්වන ආත්මභාවය දක්වා අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යන්නෙමි යන ස්ථිර අදහස ප්‍රාර්ථනාව අධිෂ්ඨාන පාරමිතාව ලෙස සැලකිය යුතු ය. ලෝකයෙහි මිනිසා ප්‍රධාන කවර සත්ත්වයෙකුට වුව ද පාපය මිස පින කුසලය ඒ තරම් ප්‍රිය මනාප දෙයක් නොවේ. නිතරම අපේ සිත ඇදී යන්නේ නරක පැත්තටම ය. අකුසල පැත්තටමය.

එයට හේතුව මාර බලයයි. මාර බලය යනු පාප බලයයි. අප වැරැදි දේ කර කියා ගත් තරමටම නැවත නැවත සසර උපදින්නට සිදු වන්නේ නැත්නම් සසර දික්ගැස්සෙන මාරයාගේ අවශ්‍යතාවය සසර දුකින් අප මුදවාලීම නොව අතන මෙතන උපත ලබමින් සසරම රඳවා ගැනීම ය.
Read more »

මෛත්‍රී පාරමිතාව

අපේ සිත කය වචනය යන තුනෙන්ම අන් කෙනෙකුට කිසිදු හිංසාවක් නොවන පරිදි සැමටම සැපක් වන අයුරින්ම යොමුකර ගැනීම මෛත්‍රියයි. ලෝකයට හිත සුව පිණිස ක්‍රෝධ කෝප ආදියෙන් තොරව සැමටම යහපතක් වන අයුරින් තම ජීවිතය සකස් කර ගැනීමයි. “මෙත්තා” යන වචනයෙහි තේරුම මිත්‍රත්වය යන්නයි. කා සමඟ වුවද සුහදව මිත්‍රත්වයෙන් ජීවත්වීම මේ මෛත්‍රී ගුණයෙහි ලක්ෂණයයි. බුදු බවට අවශ්‍ය සුදුසුකම් වලින් මේ මෛත්‍රිය ද තමන් තුළ පිහිටුවා ගතයුතුම ධර්මයකි. මෙකී උදාර ගුණය අපේ සිත් සතන් තුළින් බැහැර කරන්නේ ;ක්‍රීධය, කෝපය, වෛරය පලිගැනීම, ඊර්ෂ්‍යාව බඳු අකුසල කර්මයන් විසිනි.

ඉහත කී අකුසල කර්ම පිළිබඳව නිසි පරිදි අවබෝධයක් ලබාගෙන ඒ පාප කර්මයන්ගෙන් සිත මුදා ගැනීම මෛත්‍රිය දියුණු කිරීමේ ඒකායන මාර්ගයයි. බොහෝ වට රාගය නමින් හඳුන්වනු ලබන ආසාව ද මෛත්‍රියෙහි මුහුණු වරින් අපේ සිත් සතන් තුළ බැස ගන්නා ක්ලේශයෙකි. කරුණාවේ මෛත්‍රියේ මුහුණුවරින් ලස්සන දෙයට අපේ සිත දුවන්නේය. එය අවංකවම මෙත් සිතක් නොවේ. හොඳ ඇඳුමකින් සැරසුණු පාට පෙනුම ඇති කෙනෙකු දුටු විට ඔහුට නැත්නම් ඇයට සලකන්නට උපකාර කරන්නට සිත යොමු වේ.
Read more »

උපේක්ෂා පාරමිතාව

යමෙක් පිළිබඳව හෝ යමක් පිළිබඳව ගැටීමකින් තොරව කා කෙරෙහිත් සම සිත පතුරවාලීම උපේක්ෂාවයි. තමන්ට ස්තුති ප්‍රශංසා කරන විට ගරු බුහුමන් දක්වන විට - උපකාර කරනවිට - ලැදිකමින් ඇසුරු කරද්දී, ඒ අය කෙරෙහි බලවත් ඇල්මක් ඇති කර ගැනීමක් ද නොමැතිව, තමන්ට කවුරු හෝ අවමන් කරන හිංසා පීඩා කරන අවස්ථා වලදී විරුද්ධවාදීකම් කරද්දීත් කලකිරීමක් හෝ අසතුටු බවකුත් නැතිව මේ අවස්ථා දෙකේදීම තම සිත සමසේ පවත්වා ගැනීමට පුරුදු වීම උපේක්ෂාවයි. තාදී ගුණය යනු උපේක්ෂාවටම භාවිතා කරන ධර්මයෙහි එන තවත් වචනයෙකි.

ලාභො අලාභො අයසො යසොච
නින්දා පසංසාචසුඛංච දුක්ඛං
එතෙ අනිච්චා මනුජෙසු ධම්ම
අසස්සතා විපරිනාම ධම්මා

අෂ්ටලෝක ධර්මයන් වශයෙන් දැක්වෙන ලාභ, අලාභ, නින්දා, ප්‍රශංසා, යස, අයස, සැප - දුක් යන මේ ස්වභාව ධර්ම අටට බුදු පසේ බුදු මහරහතුන්ගේ පටන් කවර කෙනෙකුට වුවද මුහුණ දීමට සිදු වන්නේමය. මේ ලෝකයෙහි වෙසෙන අපි සැමදෙනාට යමක් ලැබෙන අවස්ථාවන් තිබේ. ගොවිතැන වෙළඳාම, රැකී රක්ෂාවකින් හෝ ධනවතුන්ගේ උපකාරයෙන් යම්කිසි දෙයක් ලැබෙන කාල වකවානු තිබේ. එසේම, යම් යම් කරදර යෙදී තිබෙන දේත් නැති වී විනාශ වී යන වකවානු ද ඇත. මේ ලාභ අලාභ දෙකය. සමාජයෙන් අපමණ නින්දා අපහාස ලැබෙන අවස්ථාවන්ද ඇත. තමන් බලාපොරොත්තු නොවූ අයුරින් පවා සමාජයෙන් ලෝකයෙන් ස්තුති ප්‍රශංසා ගරු නම්බු ලැබෙන කාල ද ඇත. නින්දා ප්‍රශංසා යනු මේ දෙකයි.
Read more »